از دیرباز یکی از نزدیک ترین حیوانات به انسان جوندگان بوده و اجتماعات آنها در درون و یا نزدیکی زیستگاه انسان ها زندگی کرده و نقش عمده ای در انتقال بسیاری از بیماری های عفونی و زئونوز (مشترک بین انسان و حیوان) دارند. راتوس ها و موش خانگی در انتقال 55 بیماری که شامل 16 عامل ویروسی، 9 ریکتزیا، 20 عامل باکتریایی، 3 تک یاخته و 7 کرم است، نقش دارند. انتقال بیماری با آلودگی مستقیم غذا به ادرار/مدفوع و یا غیرمستقیم از طریق حشرات ناقل اکتورپارازیت جونده انجام می شود. در زیر به برخی از مهمترین بیماری های مرتبط اشاره شده است:

طاعون

طاعون یا مرگ سیاه یکی از کشنده ترین بیماری ها در طول تاریخ بشریت بوده است. عامل بیماری باسیل Yersina pestis است و از طریق کک های اکتوپارازیت موش به انسان منتقل می شود. موش صحرایی در نگهداری و انتشار طاعون نقش مهمی دارد و کک های این موش ها بیماری طاعون را به انسان انتقال می دهند. کک آلوده با مرگ رات ها میزبان خود را ترک می کند و به دنبال میزبان جدید می گردد و این چرخه ادامه پیدا می کند تا زمانی که موش ها اطراف محل سکونت انسان به بیماری مبتلا شوند. با مرگ این موش ها کک آلوده به دنبال میزبان جدید می گردد که ممکن است انسان را آلوده کند. در انسان طاعون به سه فرم دیده می شود. وقتی طاعون ریه ها را درگیر می کند به آن طاعون ریوی گفته می شود. در این فرم، بیماری بسیار مسری و از یک شخص به شخص دیگر به آسانی منتقل می شود و باعث ایجاد اپیدمی می شود.

هانتا ویروس

یک بیماری حاد ریوی است که توسط سویه های مختلفی از ویروس ها ایجاد می شود. ویروس در مدفوع، ادرار، بزاق یا مایعات دیگر بدن رات وجود دارد و از این طریق می تواند منتقل شود. این سندرم ریوی یک بیماری جدی و تهدیدکننده زندگی است که خوشبختانه نادر است. ۲ الی ۶ هفته پس از قرارگرفتن در معرض ویروس، فرد مبتلا به ویروس معمولا علایم شبه آنفلوآنزا را نشان می دهد. مدت کوتاهی پس از ظهور این علائم باعث مشکلات تنفسی می شوند.

تیفوس آندمیک

عامل این بیماری میکروارگانیسمی به نام Rickettsia mooseri است. به صورت طبیعی ریکتزیا در بین جوندگان و اکتوپارازیت آنها مانند کک و … در جریان است. در صورت تماس انسان با کک های آلوده به بیماری مبتلا می شود. بر خلاف کک های ناقل طاعون بیماری از طریق له شدن کک و یا مدفوع آنها منتقل می شود.

لپتوسپیروز

عامل این بیماری یک باکتری اسپیروکت به نام Leptospira می باشد. این باکتری از طریق ادرار رات ها دفع می گردد. در بندرگاه ها که مواد غذایی به ویژه بطری های نوشیدنی وجود دارد رات ها ممکن است از طریق ادرار باعث آلوده شدن آنها شوند و در هنگام مصرف، انسان به بیماری مبتلا شود. اگرچه بیشتر موارد انسانی به دلیل تماس با ادرار راتوس ایجاد می شود ولی موش خانگی هم در برخی موارد می تواند باعث ایجاد این بیماری در انسان شود.

تب گازگرفتگی رات

راتوس ها سالانه هزاران نفر را گاز می گیرند. بیشترین گارگرفتگی رات ها در شهرها رخ می دهد. درصد کمی از کسانی که توسط رات ها گاز گرفته شده اند مبتلا به تب گازگرفتگی رات می شوند. باکتری های Streptobacillis moniliformis و Spirillum minus در نقاط مختلف دنیا می توانند باعث تب گازگرفتگی شوند. این باکتری ها در بزاق، دندان ها، لثه ها و غشاهای مخاطی رات حضور دارد و در حین گازگرفتگی وارد بدن میزبان می شود. اگرچه این بیماری در بیشتر موارد علایم خفیف مشابه آنفلوآنزا را نشان می دهد، اما می تواند کشنده باشد. به ویژه در مورد کودکان می تواند خطر بیشتری داشته باشد.

مسمومیت مواد غذایی با سالمونلا

با توجه به شرایط زندگی رات ها که بیشتر در فاضلاب ها، زباله ها و … تردد دارند به طور مداوم با باکتری سالمونلا در تماس هستند. این باکتری پس از ورود به بدن رات ها در روده رشد می کند و از طریق ادرار و مدفوع دفع می گردد. در صورت آلوده شدن مواد غذایی به مدفوع رات می تواند در انسان مسمومیت غذایی به علت سالمونلا ایجاد می کند.

منبع: مدیریت تلفیقی آفات بهداشتی، دکتر فاتح کریمیان، دکتر نیره چوبدار، نشر ارتباطات اجتماعی

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *