در سال­ های 1950 تا 1970، تعداد ساس­ های تختخواب از طریق سم پاشی ابقایی با ددت و سایر حشره­ کش ­ها، کاهش قابل ملاحظه­ ای یافت و به طور تقریبی در بسیاری از جوامع منطقه معتدله، ریشه­ کن شد. به هر حال در طی دهه 1990، تعداد آنها در بیشتر کشورهای توسعه ­یافته افزایش قابل توجهی یافت که به ظاهر به علت سفرهای بین المللی بیشتر و پیدایش مقاومت نسبت به حشره ­کش ­ها بود. کنترل ساس­ های تختخواب شامل کاربرد سم­پاشی ابقایی داخلی یا گردها برای پناه­گاه­ های آنها و در روی سطوحی است که ساس ­های تختخواب برای رسیدن به میزبان، روی آن می ­خزند. چارچوب تختخواب­ ها و تخته و میله­ های آن، هر دو نوع تختخواب چوبی و فلزی، درزها، نوارها و لبه­ ها و دکمه ­های تشک­ ها، شکاف ­ها و درزها و ترک ­های دیوارها و کف اتاق ­ها، چارچوب درها و پنجره­ ها و محل­ه ای لولا و مفصل و اتصال در اثاثیه بایستی سم­پاشی گردند. سموم پایروتروئیدی به طور گسترده­ ای در زمینه کنترل شیمیایی ساس­ های تختخواب استفاده می­ شوند؛ به دلیل این که نخست این حشره ­کش ­ها خیلی فعالند، دوم تحریک آزاردهنده ­ای (از طریق ریختن حشره­ کش­ به طور ناگهانی و با فشار) روی ساس­ ها ایجاد می­ کنند. در برخی مناطق، پیرترین­ های طبیعی به میزان 2-1 گرم در لیتر (2/0-1/0 درصد) به فرمولاسیون­ های حشره ­کش کاربامات و ارگانوفسفره اضافه می­ شوند تا تأثیر سم­ پاشی را در پناه­گاه ساس­ ها افزایش داده و آنها را به زور در تماس با رسوبات تازه حشره ­کش قرار دهند.

در حال حاضر، تنظیم ­کننده­ های رشد حشرات عامل مهمی در کنترل ساس ­های تختخواب هستند به خصوص برای آنهایی که نسبت به حشره­ کش ­های متداول مرسوم، مقاوم شده ­اند. تأثیر مخلوط پایروتروییدها با تنظیم ­کننده ­های رشد حشرات در کنترل آلودگی ساس ­هایی که نسبت به پایروتروییدها مقاوم شده ­اند، ثابت شده است.

سم ­پاش ­های دستی، اسپری­ های هوای فشرده و گردپاش­ ها به عنوان حشره­ کش استفاده می­ شوند. برای دیوارها، پایه ­ها و ستون ­ها و کف اتاق­ ها، سم­پاشی باید در نقاطی که حالت وازده (از رده خارج­شده) پیدا کرده به میزان یک لیتر در 50-25 متر مربع به کار رود. برای سایر سطوح، حشره ­کش را بایستی به طور مستقیم در دزرها و شکاف ­ها به کار برد.

پارچه­ های نرم زیرین اثاثیه مبله منزل مانند پایه ­های کاناپه (نیمکت مبلی نرم و فنری) و روکش پارچه ­ای مبل، بایستی برش زده، باز شود و حشره­ کش در چارچوب ­ها و سطوح داخلی آن به کار رود. صرفا سمپاشی کامل با حشره­ کش رسوب­ دهنده می­ تواند جهت رفع آلودگی ساس ­ها کافی باشد. به هر حال بایستی بعد از 6-4 هفته، جهت اطمینان از این که پوره­ های بیرون­ آمده از تخم­ های مخفی­ شده، از تأثیر باقی مانده حشره کش در امان نمانده باشند، بررسی ­هایی انجام شود. اگر آلودگی ساس­ ها ادامه یابد، باید سم ­پاشی مجدد در فاصله زمانی کمتر از دو هفته انجام شود. در صورت امکان، بستر خواب کودکان از جمله تختخواب نوزاد بایستی به جای کاربرد حشره ­کش­ های ابقایی، با روش ­های فیزیکی پا­ک­سازی گردد. باید زمان کافی در نظر گرفت تا تشک ­های سم­پاشی­ شده، قبل از استفاده، به طور کامل خشک شوند. سم­پاشی ابقایی را باید در اول روز انجام داد تا رسوب ته ­نشین­ شده در اتاق ­ها، قبل از این که اتاق­ ها در هنگام شب توسط ساکنین اشغال شود، به طور کامل خشک شوند. امروزه حشره ­کش ­های انتخابی برای مبارزه با این ساس ­ها، به طور عمده پایروتروییدهای مصنوعی مانند سایپرمترین، سیفلوترین، دلتامترین، پرمترین، لامبداسایهالوترین و فنپروپاترین هستند. اگرچه اغلب از حشره­ کش­ های استفاده شده قبلی گرانترند ولی اثرات ابقایی طولانی تری دارند و در دز کمتری به کار می­روند و از این رو باصرفه­ ترند.

پشه ­بندهای آغشته به سم

پشه­ بندهای آغشته ­شده با حشره ­کش­ های پایروترویید که برای کنترل مالاریا به کار می­ روند، تأثیر زیادی در حذف گزش ساس ­های تختخواب دارند. در برخی مناطق، این مسأله، مشوق اصلی مردم برای استفاده از این توری ­ها به طور منظم بوده است. در مناطقی که ساس­ ها نسبت به توری ­های متداول سم­پاشی­ شده و مورد استفاده، مقاوم شده­ اند؛ استفاده از سایر حشره­  کش­ ها یا مخلوطی از حشره ­کش ­ها با تنظیم ­کننده ­های رشد حشرات، مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است.

مولدهای دود

مولدهای دود که به طور تجاری قابل دسترس هستند، به طور معمول حاوی حشره ­کش پایروترویید بوده و برای دود دادن فضای داخل خانه استفاده می ­شوند. آنها را به مدت 15-3 دقیقه می­ سوزند و فقط یک بار قابل استفاده هستند. دود حاوی ذرات خیلی ریز حشره ­کش ممکن است به درون درزها و شکاف­ ها نفوذ کند و ساس­ های تختخواب، کک­ ها، پشه­ ها، مگس ­ها و هیره ­های مناطق گرمسیر را از بین ببرد. مولدهای دود همیشه خوب عمل نمی ­کنند و ممکن است بدون این که به درزهای عمیق نفوذ کنند بر سطوح افقی نشت کنند. این مواد اثر زودگذر داشته و قادر به جلوگیری از آلودگی مجدد از خانه­ های همسایه و محل­ های آلوده نیستند. به طور کلی این روش در جاهایی که به اقدام ضربتی نیاز دارد، انجام می­ شود. قوطی­ های تدخینی ساخته­ شده در آمریکای جنوبی برای مقابله با سن­ های تریاتومینه استفاده می­ شوند. این قوطی ­ها حاوی حشره­ کش محرکی است که سبب خروج سن ­ها از مخفی­گاه آنها می­شود.

حشره ­کش ­های ابقایی

خانه ­هایی که به شدت آلوده هستند به استفاده از یک حشره ­کش ابقایی پایدار نیاز دارند. به طور معمول، یک بار استفاده از این روش برای حذف و از بین ­بردن ساس های تختخواب کافی است، اما اگر آلودگی ادامه یابد مبارزه مجدد باید در فاصله بیش از دو هفته اجرا شود. در بسیاری از کشورها مقاومت ساس­ های تختخواب نسبت به ددت، لیندین و دی الدرین متداول است. حشره­ کش انتخابی برای مبارزه با ساس ­ها در درجه اول باید برای جمعیت هدف یک حشره ­کش مؤثر باشد. اضافه­ کردن یک حشره­ کش محرک نظیر پیرترین 1/0 تا 2/0 درصد به خروج ساس ­ها از مخفی­گاه­ ها کمک می­ کند و این امر باعث افزایش تماس آنها به حشره­ کش ابقایی می ­شود. بسیاری از پایروتروییدها در از بین ­بردن و بیرون­ آوردن ساس ­ها از مخفی­گاه ­ها مؤثر هستند.

مبارزه با ساس در شرایط اضطراری

پشه­ بندهای آغشته به یک حشره­ کش پایروتروییدی پایدار در دور کردن یا کشتن ساس ­ها تختخواب مؤثر هستند. آلودگی خفیف و ناچیز را می ­توان با تمیز کردن دقیق وسایل آلوده، ریختن آب جوش روی وسایل و قراردادن آنها در معرض آفتاب برطرف کرد. دستگاه­ های الکتریکی دورکننده موجود که حشره ­کش ­ها را به صورت دود متصاعد می­کنند و به طور معمول حاوی گامکسان می­باشند که برای دود دادن ساختمان­ های آلوده مفید هستند. در موارد اضطراری سم­پاشی ابقایی داخل اماکن شامل کلیه سطوح اتاق­ های آلوده یا داخل چادر های آلوده تا حدی که بتوان از نفوذ مواد حشره ­کش به داخل محل­ های اختفای آنها اطمینان حاصل کرد، می ­تواند ساس­ ها را از بین ببرد. سم­پاشی لازم است در خارج و داخل وسایل چوبی و فلزی آلوده به ساس نیز انجام گیرد. تختخواب کودکان، سبدها یا گهواره ­های اطفال را نباید با حشره­ کش­ های ابقایی سم پاشی نمود، اما با یک حشره­ کش کم ­دوام نظیر آنچه به طور معمول در قوطی­ های اسپری آئروسل یافت می شود می­ توان این وسایل را سم­پاشی کرد. تشک­ های موجود در محل را پس از سم­پاشی باید به طور کامل و قبل از پوشش مجدد با ملحفه ­ها در هوای آزاد خشک نمود.

منبع: کنترل ناقلین بیماری­ ها و عوامل محیطی مرتبط با آنها. کمیته کشوری تدوین مجموعه ­های آموزشی برنامه کنترل ناقلین مرکز سلامت محیط کار. انتشارات کدیور.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *