cockroach on white background


سوسری­ ها (Cockroaches) بندپایانی از رده حشرات، زیررده بال­داران (Pterygota)، راسته سوسری­ ها (Blattodea) که در اصطلاح عام و هرچند غلط، سوسک (Beetle) نامیده می­شوند. سوسری ­ها معمولاً، اندازه آنها بین یک تا پنج سانتی متر، به رنگ قهوه ­ای بلوطی تا سیاه، شکم بندبند و بیضی­ شکل و بال ­های متقاطع دیده می­شوند.

آنها از قدیمی ­ترین ساکنان کره زمین هستند (بیش از صد میلیون سال از ظهور آنها می­گذرد) که از خط استوا تا قطب­ ها یافت می ­شوند. سوسری­ ها جزء رایج ­ترین و فراوان­ ترین حشرات آفات شهری محسوب می شوند و تقریباً در مناطق شهری در همه جا یافت می­ شوند. این حشرات، شب­ فعال، نورگریزان و در طول شب برای جستجوی غذا در آشپزخانه ­ها، انبارهای مواد غذایی، ظرف­ های زباله و فاضلاب دیده می­ شوند. در صورتی که در یک مکان، آلودگی شدید باشد، به صورت کلونی و در طول روز نیز رؤیت می­شوند. در این محل ها اکثراً بوی نامطبوع شبیه به بوی کپک و پوسیدگی استنشاق می­ شود.

آنها همه­ چیز خوار هستند و از تمام مواد غذایی که منشأ گیاهی و حیوانی دارند، تغذیه می ­کنند ولی بیشتر از شکر، شکلات­ های شیرین، شیر، پنیر، گوشت، نان و سایر غلات، مقوا، جلد کتاب، چوب­ های روی سقف، لاشه سوسری­ های مرده و فلج، خون تازه و یا خشک­ شده، مدفوع، خلط، ناخن دست و پای افراد مریض و … تغذیه می ­کنند. سوسری­ ها با توجه به نوع زندگی آنها و داشتن پرزهایی که روی پاهای آنها است، می توانند به عنوان ناقل مکانیکی در جهت انتقال عوامل عفونی نقش داشته و در برخی از افراد نیز ممکن است باعث آلرژی پوستی شوند.

زیست­ شناسی

سوسری­ ها حشراتی با دگردیسی تدریجی هستند. در زندگی آنها سه مرحله تخم، پوره یا نمف و حشره کامل مشاهده می­ شود. آنها پس از جفت­ گیری و تغذیه، شروع به تخم ­ریزی می­ کنند. تخم سوسری ها کپسولی شکل بوده و به تعداد 48-16 عدد تخم به صورت دو ردیف موازی در داخل آن قرار می­ گیرد. در برخی گونه ­ها، سوسری­ ها این کپسول را در محل­ های تاریک و دور از چشم نظیر شکاف ­ها و درزها، سطوح زیرین میز و صندلی، تختخواب، جعبه چوبی و … می­ چسبانند. کپسول به تدریج بزرگ شده و پس از مدتی، سوسری ­های کوچک و جوان از درون آن خارج می­ شوند که به آن پوره یا نمف گفته می­شود. از ابتدای تخم­ ریزی تا خارج شدن پوره­ ها، 30-50 روز زمان نیاز دارد. سوسری بالغ، چندماه تا یک­سال زندگی کرده و در این مدت چندین بار تخم گذاری می ­کند. قابل ذکر است که سوسری­ ها تحمل زیادی در برابر گرسنگی و قحطی دارند و می توانند 50-40 روز بدون آب و غذا زنده بمانند و در صورت وجود آب در محیط زندگی آنها و بدون غذا، 90-60 روز زنده می­ مانند.

اهمیت بهداشتی

این حشرات قادر به انتقال مکانیکی بسیاری از عوامل بیماری­زا به انسان هستند و از نظر پزشکی و بهداشت به عنوان ناقلین مکانیکی حائز اهمیت هستند. با توجه به نوع زندگی و داشتن پرزهای موجود در سطح پاها قادر به انتقال مکانیکی بسیاری از عوامل بیماری­زا به انسان هستند. این حشرات با آلوده ­کردن مواد غذایی از طریق حمل عوامل بیماری­زای موجود در توالت و زباله ­ها زمینه ایجاد بیماری­ های باکتریایی (از جمله اسهال، دیسانتری، وبا، تب تیفویید)، بیماری­ های ویروسی (نظر فلج اطفال، آنسفالیت و تب زرد)، بیماری­ های انگلی، آلرژی پوستی (خارش پوست و تورم پلک) و نیز مشکلات تنفسی را فراهم می­ نمایند. تاکنون در حدود چهار هزار گونه سوسری در زیستگاه ­های مختلف گزارش شده است. در بین گونه­ های موجود، 30 گونه دارای پراکنش جهانی بوده و 16 گونه از آنها باعث ایجاد مشکلاتی در سلامتی انسان ­ها می ­شود و چهارگونه سوسری آمریکایی (Periplaneta americana)، سوسری آلمانی (Bllatella germanica)، سوسری شرقی (Blatta orientalis) و سوسری راه راه قهوه­ ای (Supella longipalpa) دارای بیشترین اهمیت بهداشتی هستند.

منبع: مدیریت تلفیقی آفات بهداشتی (آشنایی، ارزیابی ریسک و کنترل مهم­ ترین حشرات آفات بهداشتی و جوندگان در صنایع، کلان­ شهرها و …، تألیف: دکتر فاتح کریمیان، دکتر نیره چوبدار، ناشر: ارتباطات اجتماعی

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *