کک ­ها (Fleas)

کک ­ها حشراتی کوچک و خونخوارند که فاقد بال هستند. ویژگی برجسته این حشرات، روش حرکت آنها است که با جهش توأم است. اساساً از پستانداران تغذیه می­ کنند اما پرندگان را نیز مورد گزش قرار می­ دهند. از میان 3 هزار گونه موجود کک­ ها، تنها تعداد کمی می ­توانند انسان را مورد حمله قرار دهند. مهم­ترین گونه های کک ­ها شامل کک گربه، کک رات و کک انسان است. گزش کک­ ها موجب تحریک، ناراحتی و کاهش میزان خون می­ شود. کک ­های رات، ناقلین مهم طاعون بوبونیک و تیفوس اندمیک هستند. کک ­های گربه نیز در انتقال برخی از کرم ­های پهن دخالت دارند. گزش کک ­ها در بسیاری از نقاط دنیا شیوع دارد.

بیولوژی

چرخه زندگی کک ­ها دارای چهار مرحله تخم، لارو، پوپ و بالغ است. بالغ کک­ ها دارای 1 تا 4 میلی ­متر طول و بدنی باریک از طرفین است. کک­ ها فاقد بال هستند اما پاهای آن ها به گونه ­ای تکامل یافته ­اند که برای جهش تطابق یافته ­اند. لارو 4 تا 10 میلی­ متر طول دارد و به رنگ سفید است. فاقد پاست اما به خوبی تحرک دارد. شفیره چسبناک است، این وضع موجب چسبیدن گرد و خاک و سایر ذرات ریز به آن می ­شود. کک ­ها نزدیک محل­ه ای استراحت و خواب میزبان در گرد و غبار، کثافات، شکاف­ های موجود در دیوار و کف ساختمان، فرش، حفرات ایجادشده توسط حیوانات و آشیانه پرندگان تخم­گذاری می­ کنند. برای نمو لارو، رطوبت فراوانی لازم است. لاروها از مواد آلی تغذیه می­ کنند از جمله فضولات میزبان، حشرات کوچک مرده و خون هضم ­نشده که توسط کک ­های بالغ بالا آورده شده است. کک­ های بالغ در طی 1 تا 2 هفته به طور کامل رشد می­ کنند اما فقط زمانی از کوکون خارج می­ شوند که تحریک لازم را دریافت کرده باشند. از جمله این تحریک­ ها می­توان از لرزش زمین در اثر حرکت میزبان نام برد. در خانه­ های بدون سکنه، بالغ می­ تواند در کوکون حتی به مدت یک سال هم زنده بماند. تحت شرایط مناسب، دوره نمو حشره از تخم تا بالغ 2 تا 3 هفته به طول می­ انجامد.

رفتار

کک­ ها از نور اجتناب کرده و عمدتاً در میان موها یا پر حیوانات یا در تختخواب و یا در لباس افراد دیده می شوند. آلودگی شدید با کک ­ها با لکه­ هایی روی لباس یا لوازم خواب که در استفراغ خون هضم ­نشده به وجود می­ آید، مشخص می­گردد. بسیاری از گونه ­های کک روی یک یا دو گونه از میزبان مشاهده می ­شوند اما در غیاب میزبان طبیعی آنها، از انسان و دیگر حیوانات نیز می ­توانند تغذیه کنند. بالغان ماه­ ها می­توانند بدون غذا زنده بمانند. کک ­ها با جهش­ کردن حرکت می ­کنند. در برخی گونه ­ها بالغان می ­توانند تا 30 سانتی متر نیز جهش کنند.

اهمیت بهداشتی

آزار: انسان غالباً توسط کک گربه و کک سگ گزیده می ­شود. کک معروف انسانی برخلاف نامش از اهمیت بهداشتی زیادی برخوردار نیست. کک­ ها از روی زمین به روی میزبان پریده و عمدتاً اطراف زانو و ساق پا را گزش می ­کنند البته در افراد در حال خواب می­ توانند هر نقطه ­ای از بدن را بگزند. گزش کک­ ها موجب تحریک محل گزیده­­ شده و گاه خارش شدید می­ شود. گزش شدید موجب واکنش­ های آلرژیک و درماتایتیس می­ شود.

طاعون: بیماری باکتریال است که ابتدا در حیوانات وحشی مثل رات ­ها و سایر جوندگان عارض می­گردد. عامل بیماری توسط کک ­ها انتقال می ­یابد و انسان ­ها ممکن است در اثر گزش کک­ های آلوده ­ای که از حیوانات مبتلا خونخواری کرده باشند، آلوده شوند.

تیفوس مورن: نوعی بیماری ریکتزیایی است که به تیفوس ککی معروف است. این بیماری به صورت تک گیر در جمعیت موش ­ها و رات ­ها عارض می­گردد. اساساً توسط کک گربه و کک رات منتقل می ­شود.

منبع: آشنایی با بندپایان آفت بهداشتی و روش­ های مبارزه با آنها (برای کارشناسان بهداشت محیط)، مصطفی غفاری، مهردا ضرابی، نشر موفق، 1389.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *